Nusret, teknoloji yüklü gemiler yanında muhallebi çocuğu cesametinde bir mayın gemisiydi ama bağrında aslan yürekler taşıyordu. O serdengeçti ruhtur ki yarı aydınlık bir gecenin sonrasında düşmanın haşmetli gemilerinden bazılarını Boğaz'ın derinliklerine gönderdi. İtilaf devletlerinin mağrur kumandanları Boğaz'dan öte yol bulunamayacağını anlayınca bu kez çıkarma yapmayı planladılar. Artık Çanakkale'de kara savaşları başlı­yordu. Atatürk'ün, cephanesi biten askerlere:

- Ben size taarruz emretmiyorum. Ölmeyi emrediyorum, dediği gündü o gün.

Bütün cephelerinde 250 binin üzerinde askerimizin şehit düştüğü Çanakkale Savaşları bir destanın ta kendisidir. Ve o destanı yaratanlar 'Çanakkale geçilmez' derken bu ülkenin Müslüman-Türk kimliğine vurgu yapıyorlar, geçilemeyecek olan hattın bir kuru toprak parçası değil o toprağın içini dolduran ruh olduğunu düşünüyor ve o uğurda çarpışıyor, vuruşuyor, şehit oluyorlardı. Şairin;

Sana dar gelmeyecek makberi kimler kazsın?

Gömelim gel seni tarihe desem sığmazsın

dediği Mehmetçik, işte o ruh uğruna can vermişti.

Peki şimdi bir kere daha soralım kendimize: Çanakkale geçildi mi?

Çevrenize bakınız, geleceğimizin teminatı olacak gençlerimizin eğlence biçimlerine, eroin partisinde can veren çocuklarımıza, televizyon ekranlarından üzerimize sıçrayan bayağılıklara, turistik (!) ülkemizde yine turistik diye her türlü rezalete baş üstüne deyişimize, internet cafelerde sigara dumanlarına esir olan yavrularımıza, topluma örnek gösterilen insanların sapkınlıklarına veya sapkın insanlara, okumayı unutan toplumumuza, alışveriş merkezlerini mabet haline getiren halkımıza... Ayrıca burada anmaya gerek görmediğimiz onlarca, yüzlerce çarpık uygulamaya bakınız, bakınız da Çanakkale geçilmiş mi; geçilememiş mi kendinize yeniden sorunuz. Galiba İstanbul'un Müslüman kimliğinden rahatsız olup onu Konstantinepol yapmak isteyenler Çanakkale'yi geçmişler.

CUMHURİYETİ BÖYLE (Mİ) KURDUK

Her yıl 18 Mart yaklaştığında yayın organlarında çıplak ayaklı, yırtık giysileriyle iki çocuk askerin resimleri yayınlanır. Altında da genellikle şöyle bir cümle olur: "Cumhuriyeti biz böyle kurduk." Bazı resimlerde de aynı türden yoksul halkın askere mermi taşıyan kağnılar başındaki pejmürde halleri, kadınların ve çocukların trajediyi andıran görüntülerini görürsünüz. Vatanseverliğin bu siyah beyaz fotoğrafları, o insanların siyah beyaz kaderleri misali ne yazık ki amacının dışında kullanılmaya başlandı. Bazı sergilerde, afişlerde, pankartlarda sloganlara dönüştürüldü. İşin hazin tarafı, bütün bunları hazırlayanlardan çoğu, maalesef Çanakkale'den düşmana geçit vermeyen o asil ruhun hatırlatılmasına karşı çıkmaktadır. Mesela Çanakkale'de şehitliklerin mahşer kalabalıkları gibi ziyaretçi bulmasından rahatsız olurlar. Şehitlerin ruhuna Fatiha okuyan insan manzaraları onları rahatsız eder nedense. Çünkü altına sloganlar yazdıkları resimlerden hiçbiri onların dedelerine ait değildir. Ankara'da Cumhuriyet'i kuranlar ile Çanakkale'de, Sakarya'da, Arabistan'da, Galiçya'da Cumhuriyet'in kurulması için can verenler arasında bir statü farkı, bir er-zabit rütbesi, bir seçkin-köylü ayrımı vardır. Cumhuriyet kurulduktan sonra bunlardan birileri yöneten, diğerleri yönetilen rollerine geri döndüler. Garip olanı, şimdi o resimlerden pankartlar üretenler, aynı pankartları o resimlerin asıl sahiplerine karşı açmaktalar. Resimlerin sahiplerine gelince; onlar tarihin hiçbir döneminde vatan uğruna can vermenin adını anmadılar, can vermekle yetindiler.

Tarihin bütün uygarlıkları için stratejik önem taşıyan canakkalede, 25 kale bulunuyor. İlki İstanbul'un fethinden bir yıl önce 1452'de Fatih Sultan Mehmet tarafından, boğazın en stratejik noktalarına gözetleme ve savunma amaçlı yaptırılan kalelerin bir kısmı, yüzyıllardır ihtişamını korurken, kalelerin bazıları ise yıkılan surlarıyla dikkat çekiyor. Özellikle denizden gelecek saldırıları önlemek amacıyla boğazın iki yanına inşa edilen Kilitbahir ve Çimenlik kaleleri, ilk günkü gibi dimdik ayakta duruyor. Canakkale'de, özellikleri ve mimari yapılarıyla ön plana çıkan kalelerden belli başlılarını şunlar oluşturuyor:

Kilitbahir Kalesi

Fatih Sultan Mehmet tarafından 1452 yılında yaptırılan Kilitbahir Kalesi, 1551 yılında Kanuni Sultan Süleyman döneminde onarıldı. Kale daha sonra, Sultan Abdülaziz tarafından restore edildi ve top takviyesi yapıldı. Dış duvarları 2 metre genişliğinde, 500 metre uzunluğunda ve 4 metre yüksekliğinde olan kale, CanakkaleBoğazı'ndaki en önemli tarihi mimari yapılar arasında bulunuyor. Bölgede Fatih Sultan Mehmet tarafından yaptırılan bir başka kale ise Çimenlik Kalesi. 1452'de İstanbul'un fethinden önce yapımına başlanan kalenin inşaatı, 93 gün gibi kısa bir sürede, bin işçiyle tamamlandı. Dış kalenin duvarları ortalama 5 metre kalınlığında, iç kalenin eni 29, boyu 44, yüksekliği ise 22 metre. Kanuni Sultan Süleyman tarafından, 1551'de etrafı büyük surlarla çevrilen ve boğazın en dar yerinde bulunan kale, daha sonraki yıllarda Sultan Abdülaziz tarafından tamir ettirildi. Canakkale Boğaz ve Garnizon Komutanlığı idaresindeki kale, Canakkale Savasi malzemelerinin sergilendiği açık hava müzesi konumunda.

Bölgede en fazla ziyaret edilen yerlerden biri olan Seddülbahir Kalesi ise 1659 yılında 4. Mehmet döneminde Mimar Mustafa Ağa tarafından yapıldı. Kale yapımı için Valide Hatice Sultan gerekli parayı verince, Seddülbahir Kalesi'ne 'Kale-i Sultaniye' ismi verildi. Koç Topluluğu, yıllara meydan okuyan ve Gelibolu Yarımadası'ndaki Seddülbahir köyünde yer alan bu kaleyi, 'Deniz Muharebeleri Tanıtım Merkezi'ne dönüştürmek üzere 'Seddülbahir Onarım Projesi'ni üstlendi. Evliya Çelebi'nin Seyahatnamesi'nde anlattığına göre, Rumeli kıyısında bulunan Gelibolu Kalesi, 6 köşeli dik ve kesik kayalar üzerine kuruldu. 70 kulesi bulunan kale içinde, 300'e yakın tek ya da iki katlı asker evleri, kethüda, topçubaşı ve cebecibaşının konakları inşa edildi. Cephanelikleri, ambarları, su sarnıçları ile Hünkar Cami, hazinesi, imam ve müezzin evlerinin de bulunduğu kaleden günümüze yalnızca bir burç kaldı.

Çimpe Kalesi

Gelibolu ilçesiyle Bolayır beldesi arasında bulunan kale, tarihte Çimpe, Çimbi, Cimbini, Cibni ve Çimen gibi adlarla anıldı. Çimpe Kalesi, Türklerin Rumeli'de ilk aldıkları kale olma özelliğini taşıyor. Osmanlı tarihçilerine göre; Gazi Süleyman Paşa, 1357'de Anadolu yakasındaki Çardak'tan 2 sala bindirdiği 80 savaşçıyla, bugün Namaztepe olarak bilinen Rumeli kıyısına gelip, Bizanslıların elindeki hisara gizlice girerek burayı fethetti. Batılı tarihçilere göre ise bu küçük kale, Türklerin Bizanslılara yardım ederek, 1352'de Sırp-Bulgar ordusunu dağıtıp, Bizanslıların olan Edirne'yi kurtarması karşılığında hediye edildi. Gazi Süleyman Paşa, bu kaleyi üs olarak kullanıp Bolayır ve Gelibolu'yu fethederek Rumeli fethine başladı.

Canakkale ve çevresinde ayrıca, 2. Mahmut, 3. Selim, 4. Murat, 3. Ahmet ile Finikeliler ve Cenevizliler tarafından inşa edilen 20 kale daha bulunuyor. aa

Gazeteci Bean'in Avustralya hükümetinin isteği üzerine kaleme aldığı "The Story of Anzac'' adlı kitabın, ilk baskısı 1924 yılında yapıldı. Arıburnu'nda yapılan kara savaslarinda da Mehmetçik'in savunması karşısında daha fazla ilerleyemeyeceklerini anlayan Avustralya ve Yeni Zelanda (Anzak) askerleri, yarımadayı kayıpsız boşaltmak için oldukça sistemli bir plan hazırladı. Gelibolu Yarımadası'ndan çekilmeden önce Türk askerlerinin bulunduğu siperlere doğru açtıkları çok sayıdaki tünele, Mehmetçik'in baskın yapma ihtimali sebebiyle 15 ton dinamit yerleştiren Anzaklar, 20 Aralık 1915 tarihinde Cesaret Tepe'deki 3,5 ton dinamiti patlattı. Kitaptaki iddiaya göre, savaştan sonra Gelibolu Yarımadası'nda 4 ayrı bölgedeki tünellere yerleştirilen 11,5 ton dinamit hâlâ duruyor.

Gelibolu Yarımadası Tarih Danışma Kurulu Başkanı Kenan Çelik, iddiaları doğruluyor. 11,5 ton dinamitin ilk günkü gibi yerinde durduğunu ifade eden Çelik, şunları kaydetti: "Gelibolu turizme açıldığı ve yeni bir yol yapımı planlandığı için dinamitlerin bulunduğu bölgeler temizlenmeli. Dinamitler, yerin 5 ile 15 metre altında.''Canakkale Valisi Orhan Kırlı, Gelibolu Yarımadası'nda savaştan kalma dinamit olduğu yolunda kendisine bir bilgi gelmediğini, ayrıca bölgede yeni yol yapımıyla ilgili proje bulunmadığını belirtti.  aa