Tarihin bütün uygarlıkları için stratejik önem taşıyan canakkalede, 25 kale bulunuyor. İlki İstanbul'un fethinden bir yıl önce 1452'de Fatih Sultan Mehmet tarafından, boğazın en stratejik noktalarına gözetleme ve savunma amaçlı yaptırılan kalelerin bir kısmı, yüzyıllardır ihtişamını korurken, kalelerin bazıları ise yıkılan surlarıyla dikkat çekiyor. Özellikle denizden gelecek saldırıları önlemek amacıyla boğazın iki yanına inşa edilen Kilitbahir ve Çimenlik kaleleri, ilk günkü gibi dimdik ayakta duruyor. Canakkale'de, özellikleri ve mimari yapılarıyla ön plana çıkan kalelerden belli başlılarını şunlar oluşturuyor:

Kilitbahir Kalesi

Fatih Sultan Mehmet tarafından 1452 yılında yaptırılan Kilitbahir Kalesi, 1551 yılında Kanuni Sultan Süleyman döneminde onarıldı. Kale daha sonra, Sultan Abdülaziz tarafından restore edildi ve top takviyesi yapıldı. Dış duvarları 2 metre genişliğinde, 500 metre uzunluğunda ve 4 metre yüksekliğinde olan kale, CanakkaleBoğazı'ndaki en önemli tarihi mimari yapılar arasında bulunuyor. Bölgede Fatih Sultan Mehmet tarafından yaptırılan bir başka kale ise Çimenlik Kalesi. 1452'de İstanbul'un fethinden önce yapımına başlanan kalenin inşaatı, 93 gün gibi kısa bir sürede, bin işçiyle tamamlandı. Dış kalenin duvarları ortalama 5 metre kalınlığında, iç kalenin eni 29, boyu 44, yüksekliği ise 22 metre. Kanuni Sultan Süleyman tarafından, 1551'de etrafı büyük surlarla çevrilen ve boğazın en dar yerinde bulunan kale, daha sonraki yıllarda Sultan Abdülaziz tarafından tamir ettirildi. Canakkale Boğaz ve Garnizon Komutanlığı idaresindeki kale, Canakkale Savasi malzemelerinin sergilendiği açık hava müzesi konumunda.

Bölgede en fazla ziyaret edilen yerlerden biri olan Seddülbahir Kalesi ise 1659 yılında 4. Mehmet döneminde Mimar Mustafa Ağa tarafından yapıldı. Kale yapımı için Valide Hatice Sultan gerekli parayı verince, Seddülbahir Kalesi'ne 'Kale-i Sultaniye' ismi verildi. Koç Topluluğu, yıllara meydan okuyan ve Gelibolu Yarımadası'ndaki Seddülbahir köyünde yer alan bu kaleyi, 'Deniz Muharebeleri Tanıtım Merkezi'ne dönüştürmek üzere 'Seddülbahir Onarım Projesi'ni üstlendi. Evliya Çelebi'nin Seyahatnamesi'nde anlattığına göre, Rumeli kıyısında bulunan Gelibolu Kalesi, 6 köşeli dik ve kesik kayalar üzerine kuruldu. 70 kulesi bulunan kale içinde, 300'e yakın tek ya da iki katlı asker evleri, kethüda, topçubaşı ve cebecibaşının konakları inşa edildi. Cephanelikleri, ambarları, su sarnıçları ile Hünkar Cami, hazinesi, imam ve müezzin evlerinin de bulunduğu kaleden günümüze yalnızca bir burç kaldı.

Çimpe Kalesi

Gelibolu ilçesiyle Bolayır beldesi arasında bulunan kale, tarihte Çimpe, Çimbi, Cimbini, Cibni ve Çimen gibi adlarla anıldı. Çimpe Kalesi, Türklerin Rumeli'de ilk aldıkları kale olma özelliğini taşıyor. Osmanlı tarihçilerine göre; Gazi Süleyman Paşa, 1357'de Anadolu yakasındaki Çardak'tan 2 sala bindirdiği 80 savaşçıyla, bugün Namaztepe olarak bilinen Rumeli kıyısına gelip, Bizanslıların elindeki hisara gizlice girerek burayı fethetti. Batılı tarihçilere göre ise bu küçük kale, Türklerin Bizanslılara yardım ederek, 1352'de Sırp-Bulgar ordusunu dağıtıp, Bizanslıların olan Edirne'yi kurtarması karşılığında hediye edildi. Gazi Süleyman Paşa, bu kaleyi üs olarak kullanıp Bolayır ve Gelibolu'yu fethederek Rumeli fethine başladı.

Canakkale ve çevresinde ayrıca, 2. Mahmut, 3. Selim, 4. Murat, 3. Ahmet ile Finikeliler ve Cenevizliler tarafından inşa edilen 20 kale daha bulunuyor. aa